Wecken en inmaken... Twee termen die heel vaak door elkaar worden gebruikt.
Iemand vertelt enthousiast dat ze tomatensaus heeft "ingemaakt", terwijl ze die eigenlijk heeft geweckt. Of iemand spreekt over geweckte confituur, terwijl suiker daar in de eerste plaats voor de conservering zorgt.
Toch zijn wecken en inmaken twee verschillende bewaarmethoden.
Het verschil zit vooral in de manier waarop we ervoor zorgen dat voedingsmiddelen langer bewaard kunnen worden.
WAT IS WECKEN?
Bij wecken, in Vlaanderen ook vaak "steriliseren" genoemd, worden voedingsmiddelen in glazen bokalen gedurende een bepaalde tijd op een voorgeschreven temperatuur verhit.
De gevulde potten worden daarvoor in een weckketel of geschikte kookpot geplaatst en verwarmd.
Door de warmte zet de inhoud van de bokaal uit en wordt lucht uit de pot geduwd. Tijdens het afkoelen krimpt de inhoud opnieuw en ontstaat er onderdruk in de bokaal. Wanneer alles correct is verlopen, trekt de pot vacuüm.
Bij een klassieke weckpot kun je dit na het afkoelen controleren door de klemmen te verwijderen en de pot voorzichtig aan het glazen deksel op te tillen. Blijft het deksel stevig vastzitten, dan is er vacuüm ontstaan.
Bij draaidekselpotten trekt het midden van een geschikt deksel naar binnen en mag je het niet meer kunnen induwen.
Maar dat vacuüm alleen is niet wat het voedingsmiddel veilig bewaart.
De hittebehandeling is een essentieel onderdeel van het proces. De benodigde temperatuur en verwerkingstijd zijn afhankelijk van wat er in de bokaal zit.
Groenten, fruit, vlees, soep of een volledige maaltijd vragen dus niet automatisch om dezelfde behandeling.
EN WAT IS INMAKEN DAN?
Bij inmaken maken we gebruik van een ingrediënt of een combinatie van ingrediënten die mee instaan voor de conservering van het voedingsmiddel.
Denk bijvoorbeeld aan:
- SUIKER - Bv. bij confituur, jam, gelei en sommige siropen.
- AZIJN - Bv. bij augurken, ingelegde uien en andere zure bereidingen.
- SUIKER & AZIJN - een klassieke combinatie voor zoetzure groenten, relish en chutney.
- ZOUT - Bv. bij pekelen en bepaalde fermentaties.
- ALCOHOL - Bv. fruit op alcohol of een zelfgemaakte limoncello.
De bewaarmethode steunt hier dus op andere principes dan bij wecken. Afhankelijk van de bereiding spelen onder andere de hoeveelheid suiker of zout, de zuurtegraad, alcohol, fermentatie en soms ook een bijkomende hittebehandeling een rol.
MAAR WAT DAN MET OLIE?
Je ziet groenten, kruiden, knoflook of zongedroogde tomaten ook regelmatig "op olie" bewaren.
Olie sluit een voedingsmiddel af van zuurstof, maar dat betekent niet dat olie op zichzelf een veilige conserveringsmethode is voor langdurige bewaring op kamertemperatuur.
Integendeel: juist doordat er een zuurstofarme omgeving ontstaat, kunnen bij bepaalde bereidingen risico's ontstaan wanneer ingrediënten, zuurtegraad, verwerking en bewaring niet correct worden gekozen.
"Onder olie" betekent dus niet automatisch "geconserveerd".
Daar komen we in een afzonderlijk artikel uitgebreider op terug.
KUN JE INMAKEN ÉN WECKEN?
Jazeker.
En daar ontstaat soms een deel van de verwarring.
Stel dat je groenten in zoetzuur maakt. De azijn, eventueel gecombineerd met suiker, maakt deel uit van de conservering. Je bent dus aan het inmaken.
Doe je die bereiding vervolgens in potten en geef je ze nog een hittebehandeling, dan combineer je verschillende conserveringsprincipes.
Ook wanneer je voor een ingemaakte bereiding klassieke weckpotten gebruikt, kan een korte hittebehandeling nodig zijn om de potten correct vacuüm te laten sluiten.
Het ene sluit het andere dus niet uit.
EN STERILISEREN?
In Vlaanderen gebruiken we naast "wecken" heel vaak het woord steriliseren.
Dat mag van mij gerust blijven. 😉
"Weck" is tenslotte oorspronkelijk een merknaam die zo ingeburgerd raakte dat we die zijn gaan gebruiken voor de bewaarmethode zelf.
Je kunt het een beetje vergelijken met "Pampers": dat is een merknaam, terwijl we eigenlijk over luiers spreken.
Wie het thuis altijd over steriliseren en steriliseerbokalen heeft gehad, hoeft zijn Vlaamse woordenschat van mij dus echt niet overboord te gooien.
Wil je vooral één ding onthouden uit dit artikel, laat het dan dit zijn:
Bij wecken of steriliseren vormt de gecontroleerde hittebehandeling een essentieel onderdeel van de bewaarmethode. Bij inmaken zorgen conserverende ingrediënten en de daardoor veranderde omstandigheden in het voedingsmiddel mee voor de bewaring.
Het zijn dus twee verschillende technieken, ook al kunnen ze binnen één bereiding soms samen worden gebruikt.
En voortaan weet je het dus: heb je een bokaal soep, groenten of tomatensaus gedurende de juiste tijd en op de juiste temperatuur behandeld om ze langdurig te bewaren?
Dan heb je ze geweckt.
Niet ingemaakt. 😉

Geweckt & Ingemaakt
