Kleine Makers, Grote Dromen
Waarom veranderen bladeren van kleur in de herfst?
Heb jij je al eens afgevraagd waarom de bladeren aan de bomen in de herfst zo mooi verkleuren?
In de zomer zijn ze nog frisgroen, maar zodra de herfst eraan komt, verschijnen er prachtige gele, oranje en rode tinten.
En weet je wat zo bijzonder is? Sommige van die kleuren zaten al die tijd gewoon in de bladeren verstopt!
Waarom zijn bladeren groen?
In de lente krijgen de bomen nieuwe, jonge blaadjes. Die bevatten een groene kleurstof die chlorofyl heet.
Die kleurstof helpt de boom om zonlicht te gebruiken en er voedsel van te maken. Dat proces noemen we fotosynthese.
Zolang de boom voldoende licht krijgt en de omstandigheden goed zijn, blijft hij chlorofyl aanmaken. Daardoor zien de bladeren er groen uit.
Wat gebeurt er in de herfst?
Wanneer de dagen korter worden en het kouder wordt, merkt de boom dat de winter eraan komt.
Er is steeds minder zonlicht en de boom kan daardoor minder voedsel maken.
Maar daar heeft hij iets op gevonden!
Hij stopt geleidelijk met het aanmaken van chlorofyl en haalt zoveel mogelijk bruikbare voedingsstoffen uit zijn bladeren. Die bewaart hij in zijn takken, stam en wortels.
Zo bereidt hij zich voor op de winter.
Waar komen die gele en oranje kleuren vandaan?
Nu gebeurt er iets bijzonders!
Doordat het groene chlorofyl langzaam verdwijnt, worden andere kleurstoffen zichtbaar.
De gele en oranje kleurstoffen zaten namelijk al in het blad, maar werden tijdens de zomer verstopt door het groen.
Wanneer dat groen verdwijnt, komen de prachtige herfstkleuren tevoorschijn.
En waarom worden sommige bladeren rood of paars?
Niet alle herfstkleuren zaten al in het blad.
Sommige bomen maken in de herfst nog een extra kleurstof aan. Die heet anthocyaan en zorgt voor rode en paarse tinten.
Deze kleurstoffen kunnen het blad helpen beschermen tegen fel zonlicht terwijl de boom de laatste bruikbare stoffen uit zijn bladeren haalt.
Zo kan een boom in de herfst veranderen in een prachtige verzameling van verschillende kleuren!
Waarom vallen de bladeren uiteindelijk van de boom?
Wanneer de boom voldoende voedingsstoffen uit het blad heeft teruggehaald, vormt hij een speciaal laagje tussen het blad en de tak.
Dat laagje zorgt ervoor dat het blad steeds minder water en voedingsstoffen krijgt.
Uiteindelijk laat het blad los.
Een zuchtje wind is dan soms al voldoende om het naar beneden te laten dwarrelen.
En zo krijgen we die heerlijke tapijten van herfstbladeren onder de bomen.
Laat die bladeren maar liggen!
Wist je dat gevallen bladeren ook nog nuttig zijn?
Ze vormen een beschermend laagje op de bodem en helpen de wortels van planten en bomen beschermen tegen koude en uitdroging.
Bovendien zijn ze een schuilplaats voor allerlei kleine diertjes.
Regenwormen, pissebedden en andere bodemdiertjes helpen de bladeren langzaam afbreken. Zo komen er opnieuw voedingsstoffen in de bodem terecht.
Je hoeft gevallen bladeren dus zeker niet overal op te ruimen!
ZEKER DOEN!! Maak je eigen herfstregenboog!
Trek je jas en laarzen aan en ga op zoek naar mooie herfstbladeren.
Wat heb je nodig?
Herfstbladeren in verschillende kleuren
Een groot vel papier of karton
Eventueel wat lijm
Zo ga je aan de slag:
Wandel door de tuin, het park of het bos en verzamel verschillende gevallen bladeren.
Zoek naar zoveel mogelijk kleuren: groen, geel, oranje, rood, paars en bruin.
Leg de bladeren naast elkaar en probeer ze van licht naar donker te rangschikken.
Maak er een mooie herfstregenboog van.
Wil je jouw kunstwerk bewaren? Laat de bladeren eerst drogen tussen enkele vellen papier onder een zwaar boek. Daarna kun je ze op karton kleven.
Kijk eens goed!
Welke kleuren vind jij het vaakst? Zijn er vooral gele en oranje bladeren, of ontdek je ook donkerrode en paarse exemplaren?
En kun je ontdekken van welke bomen jouw bladeren afkomstig zijn?
Misschien lukt het je wel om een volledige regenboog te maken met alleen maar herfstbladeren!